Çok zor bir karardı… Hiç bilmediğin topraklarda, tek bir tanıdığın bile olmadan sıfırdan yeni bir hayata başlamak…
“Bana göre iyi bir usta, yalnızca parça değiştiren değil, sorunu doğru analiz edip en uygun çözümü üretebilen kişidir. ”
S.İstanbul Kartal'da Doğa Kombi Servisi'ni kurdunuz, 2023'te Hollanda'ya taşındınız. Bu kararı nasıl verdiniz, orada sıfırdan müşteri portföyünü nasıl oluşturdunuz?
“Kolay olmadı, hâlâ da kolay değil.”
Aileni, dostlarını, arkadaşlarını, evini, yıllarca emek vererek kurduğun kendi iş yerini… Kısacası sahip olduğun her şeyi bir anda geride bırakmak gerçekten çok zordu.
Ama bazen insan, kendi hayatından ve alıştığı her şeyden vazgeçmeyi göze alabiliyor. Özellikle de söz konusu evladının geleceği olduğunda…
Biz de kızımızın geleceği için böyle bir karar verdik. Eğitimine Hollanda’da devam etmesinin ona daha güzel fırsatlar sunacağını, daha iyi bir gelecek sağlayacağını düşündük.
Kolay olmadı, hâlâ da kolay değil. Ama bir gün geriye dönüp baktığımızda, “İyi ki kızımız için bu cesareti göstermişiz.” diyebilmeyi umut ediyoruz.
Ben her zaman içi dışı bir, aklından geçenlerle kalbindekiler genellikle birbiriyle örtüşen bir insan oldum. Kendimi her zaman öğrenmesi gereken çok şeyi olan biri olarak görürüm. Çünkü insanın her şeyi bildiğini düşünmesi, öğrenmesinin önündeki en büyük engeldir. Bu yüzden yeni bilgilere, farklı insanlara ve kendimi geliştirmeye her zaman açığım.
Hollanda’daki ilk üç yılım gerçekten çok zorlu geçti. Dil bilmiyordum, çevrem yoktu ve yeni müşteriler bulmak hiç kolay değildi. Bazen pes edip geri dönmeyi bile düşündüm. Ama küçük iş, büyük iş demeden, kazancına bakmadan ayakta kalabilmek için her fırsatı değerlendirdim.
Zamanla yaptığım işlerden memnun kalan müşterilerim beni başkalarına tavsiye etmeye başladı. İşlerim büyüdü, çevrem genişledi ve bugün Hollanda’da Türk toplumu içinde en çok tanınan kombi servislerinden biri hâline geldim.
Kısacası, hiçbir şey bir anda olmadı. Çok emek verdim, çok zorlandım ama öğrenmekten, çalışmaktan ve mücadele etmekten hiç vazgeçmedim.
S.Hollanda'da kombi bakımı ve gaz tesisatı işleri için hangi belgeler, kayıtlar ya da sigortalar gerekiyor? Türkiye'deki tecrübeniz orada nasıl karşılandı?
Hollanda’da iş güvenliği, doğalgaz ve gaz yakıcı cihazlarla ilgili çeşitli yetki belgeleri ve sertifikasyon süreçleri bulunuyor. Bu belgeleri alabilmek için belirli eğitimlerden ve sınavlardan geçmeniz gerekiyor. Üstelik sınavlar Hollandaca veya İngilizce yapıldığı için benim açımdan oldukça zorlu bir süreçti.
“Hollanda’da gerekli belgeleriniz ve yetkinlikleriniz olmadan bu mesleği yasal olarak yapamazsınız.”
Aynı şekilde ehliyetimi de burada sıfırdan sınavlara girerek aldım. Hem maddi hem de manevi açıdan gerçekten çok yorucuydu. Ciddi paralar harcadım, çok emek verdim ama sonunda başardım.
Hollanda’da gerekli belgeleriniz ve yetkinlikleriniz olmadan bu mesleği yasal olarak yapamazsınız. Devletin denetim mekanizmaları oldukça güçlü. Açıkçası bu sistemi sonuna kadar destekliyorum. Hollanda devletine büyük saygı duyuyorum çünkü insanların güvenliğini, sağlığını ve yaşam kalitesini korumak için pek çok ayrıntıyı düşünmüşler.
Türkiye’deki mesleki tecrübemle kıyasladığımda ise şöyle bir fark görüyorum: Bence Türkiye’de yetişen ustalar, özellikle tamir ve pratik çözüm üretme konusunda oldukça yetenekli. Hollanda’da ise ustalar genellikle arızalı parçayı onarmak yerine yenisiyle değiştirmeyi tercih ediyor.
Benim yaklaşımım biraz daha farklı. Önce sorunun kaynağını anlamaya, ardından güvenlikten ve teknik standartlardan ödün vermeden en doğru, ekonomik ve kalıcı çözümü bulmaya çalışıyorum.
Çünkü bana göre iyi bir usta, yalnızca parça değiştiren değil, sorunu doğru analiz edip en uygun çözümü üretebilen kişidir.
S.Hollanda'daki evlerin ısıtma sistemleri Türkiye'dekilerden nasıl farklı? Kombi markaları, cihazların yaşı, petek ve yerden ısıtma kullanımı açısından neler dikkatinizi çekti?
Hollanda’da dikkatimi çeken en önemli farklardan biri, kombi sistemlerinin Türkiye’ye göre oldukça farklı olması. Burada 20 yıllık cihazlar bile tam yoğuşmalı. Açıkçası şimdiye kadar eski tip, yoğuşmasız hermetik bir kombiye hiç rastlamadım.
“Beni en çok uğraştıran, hatta bazen en çok sinirlendiren konu ise genleşme tankları!”
Türkiye’deki kadar geniş bir kombi marka ve model çeşitliliği de yok. Özellikle tek eşanjörlü Intergas HRE modeli neredeyse bütün Hollanda’ya yayılmış durumda. Bunun dışında Vaillant, Bosch, Nefit ve Remeha gibi markalar oldukça yaygın. Bir de ATAG var ama açıkçası o markayı pek sevmiyorum. Cihazları bana biraz fazla büyük ve kaba geliyor.
Tesisat konusunda da ciddi farklılıklar var. Burada kalorifer tesisatlarının büyük bölümü bakır borularla döşenmiş. Yerden ısıtma sistemleri de oldukça yaygın. Genellikle mevcut beton zemin özel makinelerle kanallar açılarak hazırlanıyor, borular bu kanallara yerleştiriliyor ve üzeri kapatılıyor. Sonrasında fayans veya parke döşeniyor. Yani borular tamamen zeminin içinde kalıyor.
Beni en çok uğraştıran, hatta bazen en çok sinirlendiren konu ise genleşme tankları!
Türkiye’de alıştığımız gibi kombinin içinde veya hemen arkasında küçük bir tank bulunmuyor. Burada genellikle daha büyük, harici genleşme tankları kullanılıyor. Bu tanklar duvara monte edilebiliyor veya uygun bir alana yerleştiriliyor.
Evlerin çoğu iki ya da üç katlı olduğu ve tesisatların su hacmi de yüksek olabildiği için sistemin ihtiyacına uygun, daha büyük kapasiteli genleşme tankları tercih edilebiliyor.
Kısacası, aynı mesleği yapıyor olsak da Hollanda’daki tesisat anlayışı, kullanılan cihazlar ve uygulama yöntemleri Türkiye’den oldukça farklı. Ben de yıllardır bu işin içinde olmama rağmen burada hâlâ yeni şeyler öğreniyorum. Zaten mesleğimin en sevdiğim tarafı da bu.
S.Hollanda'da kombi bakımı ne sıklıkla yaptırılıyor, müşteriler bakım konusunda ne kadar bilinçli? Türkiye'deki müşteriyle karşılaştırır mısınız?
Hollanda’daki müşteriler her sene yaptırırlar, ihmal etmezler. Bu konulara dikkat ediyorlar ve özellikle abonelik yaptırıyorlar; her sene düzenli yapılır.
S.Hollanda’da sahada nasıl evlerle karşılaşıyorsunuz? Isınma faturaları ne düzeyde?
Hollanda’daki evler inanılmaz eski evlerdir. 1965’ten kalma evler var, o kadar eski yani. Ve doğalgaz faturası elektrik faturasıyla genelde bir geliyor. Ortalama 400 geliyor kışın; euro, evet.
S.Gaz kaçağı ve karbonmonoksit güvenliği Hollanda'da nasıl ele alınıyor? Türkiye'deki uygulamalardan farkı ne?
Uygulamalar aynı ama Türkiye’de kimse dikkat etmiyor. Burada gaz kaçak cihazları, baca gazı analiz cihazları vs. zorunlu; her serviste var.
S.Hollanda'da evlerin doğalgazdan ısı pompasına ve hibrit sistemlere geçişi gündemde. Sahada bu geçişi nasıl görüyorsunuz, müşterileriniz size ne soruyor?
Hollanda’da belediyeler bu konuda teşvik veriyorlar. Herkese ortalama 3.000 euro hibe veriyor, insanlar ısı pompasına geçsin diye.
S.Instagram'da kombi bakımı ve petek temizliği videoları paylaşıyorsunuz. Kime, hangi dilde anlatıyorsunuz? Sosyal medya Hollanda'da müşteri bulmanızda ne kadar etkili oldu?
Sosyal medya benim en etkili yönüm, çünkü insanlar ile ilk iletişim buradan sağlanıyor. Türkçe ve Hollandaca konuşmaya çalışıyorum.
S.Hollanda'dan bakınca Türkiye'deki servislerin ve tüketicilerin örnek alabileceği en önemli üç şey nedir?
- Orijinal yedek parça.
- Kaliteli parça; plastik aksam yok, her şey bakır borular vs.
- Güvenlik önlemi çok iyi.